Wat zijn peptiden?

Peptiden in het kort

Een peptide is een keten van aminozuren, onderling verbonden door een peptidebinding. Eiwitten zijn uit dezelfde bouwstenen opgebouwd. Het verschil zit in de lengte, en de gangbare grens ligt rond vijftig aminozuren: korter heet peptide, langer heet eiwit.

De grens is een afspraak, geen natuurwet

Oxytocine telt negen aminozuren en heet altijd een peptide. Insuline telt er 51, dus precies op de rand, en heet doorgaans een eiwithormoon. Thymosine beta-4, dat onder de naam TB-500 wordt verkocht, telt 43 aminozuren en valt in het grijze gebied waar de literatuur beide woorden gebruikt. Wie een strikte definitie zoekt, zoekt iets wat niet bestaat.

Waarom die lengte ertoe doet

Omdat de lengte de productiemethode bepaalt. Korte ketens worden gemaakt met vastefasesynthese: aminozuren worden één voor één aan een keten gekoppeld die aan een hars vastzit. Elke cyclus verloopt bijna, maar niet helemaal, volledig, en het rendement neemt bij iedere stap af. Daar komen de typische verontreinigingen vandaan: afgeknotte sequenties en sequenties waarin een schakel ontbreekt, allemaal zeer dicht bij het doelmolecuul.

Daaruit volgt waarom HPLC-zuiverheid bij peptiden een inhoudelijk getal is en geen marketingterm. De chromatografie scheidt juist die bijna identieke sequenties en laat zien welk deel van het geïntegreerde piekoppervlak het doelpeptide is. De hier gepubliceerde certificaten voldoen aan minimaal 99 procent, en elk getal geldt voor de batch die met naam en nummer op het document staat. Ze zijn in te zien op de pagina met laboratoriumrapporten.

In welke vorm een peptide binnenkomt

Als gevriesdroogd poeder in een gesloten flacon. In die vorm is een peptide jarenlang stabiel bij −20 °C en bestand tegen korte temperatuurschommelingen tijdens transport. Reconstitutie gebeurt vlak voor gebruik, en een gereconstitueerde oplossing hoort in de koelkast en verdraagt geen herhaald invriezen en ontdooien. De rekenwijze voor concentratie staat op de pagina over bacteriostatisch water.

Vijf families waarin onderzoekspeptiden uiteenvallen

• Weefselherstel: BPC-157 (vijftien aminozuren) en TB-500 oftewel thymosine beta-4 (43 aminozuren). Andere moleculen, ander mechanisme, en juist daarom in de literatuur naast elkaar gelegd.
• Metabole GLP-1-as: semaglutide (één receptor), tirzepatide (twee) en retatrutide (drie). In deze familie staan geregistreerde geneesmiddelen naast niet-geregistreerde onderzoeksverbindingen, en dat onderscheid weegt hier zwaarder dan het mechanisme.
• Cognitief: Semax en Selank, beide korte sequenties afgeleid van lichaamseigen peptiden.
• Veroudering en celbiologie: Epitalon (vier aminozuren), GHK-Cu (drie aminozuren, bindt koper) en MOTS-c, van mitochondriale oorsprong.
• Somatotrope as: ipamoreline en CJC-1295, onderzocht in modellen van pulsatiele groeihormoonafgifte.

Geregistreerd geneesmiddel en laboratoriumreagens zijn niet hetzelfde

Een deel van die namen is in Nederland receptplichtig: semaglutide (Ozempic, Wegovy) en tirzepatide (Mounjaro) zijn beoordeeld door het CBG-MEB. De meeste andere hebben in geen enkele EU-lidstaat een handelsvergunning. Het verschil komt niet uit het molecuul, maar uit de vergunning en uit de manier waarop een stof wordt aangeboden. De twee definities waar dat op rust staan op de pagina met juridische informatie. Geen van deze teksten beschrijft gebruik bij mensen of bevat doseringen.